At Your Service ni KA FRANCIS

KAPAG umabot sa P62 ang palitan ng piso sa isang dolyar, maaaring isa lamang itong numero sa mga financial market. Ngunit para sa karaniwang Pilipino, hindi lamang ito usapin ng foreign exchange. Sa likod ng bawat pagtaas ng dolyar ay maaaring may dagdag na gastos sa pagkain, kuryente, pamasahe, gamot at iba pang pangunahing pangangailangan. Sa panahong marami nang pamilya ang pilit pinagkakasya ang sahod hanggang sa susunod na payday, bawat pagtaas ng presyo ay may tunay na epekto sa hapag-kainan.

Hindi naman lingid sa atin na maraming produktong ginagamit araw-araw ang may kaugnayan sa imported na materyales o sangkap. Kapag humihina ang piso, nagiging mas mahal ang pagbili ng mga produktong kailangang bayaran sa dolyar. Maaaring magsimula ito sa gastos ng mga negosyo, ngunit kalaunan ay maaaring maipasa rin sa presyo ng produkto at serbisyo. Sa madaling salita, ang problema sa palitan ng pera ay maaaring mauwi sa problema sa bulsa ng ordinaryong mamimili.

Isa sa mga sektor na mabilis makaramdam ng epekto nito ay ang mga motorista at commuters. Ang presyo ng langis ay naiimpluwensiyahan ng pandaigdigang presyo at halaga ng piso laban sa dolyar. Kapag tumaas ang halaga ng imported fuel, tumataas din ang pressure sa presyo ng diesel at gasolina. At kapag sumipa ang presyo ng krudo, hindi lamang mga motorista ang apektado—pati pamasahe, delivery charges at gastos sa pagbiyahe ng mga produkto ay maaaring madagdagan.

Pati ang presyo ng pagkain ay maaaring maapektuhan. Maraming magsasaka at food producers ang gumagamit ng imported na fertilizer, feeds, makinarya at iba pang production inputs. Kapag mas mahal ang mga ito dahil sa mahinang piso, tumataas ang gastos sa produksyon. Sa huli, ang mamimili ang maaaring sumalo sa dagdag na gastusin. Kaya naman hindi nakapagtatakang maging sensitibo ang publiko sa bawat galaw ng palitan ng piso at dolyar.

May mga sektor namang maaaring makinabang sa malakas na dolyar, partikular ang mga tumatanggap ng remittances mula sa Overseas Filipino Workers. Kapag ipinapalit sa piso ang kanilang kinikita sa dolyar, mas maraming piso ang maaaring matanggap ng kanilang pamilya. Ngunit hindi rin nangangahulugang lahat ng Pilipino ay nakikinabang dito. Para sa pamilyang walang dollar income, ang mahinang piso ay maaaring mangahulugan lamang ng mas mataas na presyo ng kanilang binibili.

Dito pumapasok ang mas malaking tanong: Sapat ba ang kinikita ng ordinaryong manggagawa para makasabay sa pagtaas ng halaga ng pamumuhay? Kahit pa sabihin nating maliit lamang ang epekto ng isang partikular na pagbabago sa exchange rate, nagiging mabigat ito kapag pinagsama-sama sa iba pang gastusin. Kapag sabay-sabay na tumataas ang presyo ng pagkain, kuryente, pamasahe at iba pang bayarin, ang sahod na dati ay kasya ay unti-unting kinakapos.

Hindi rin dapat tingnan ang P62 kada dolyar bilang simpleng numero na ikinukumpara lamang sa nakaraang halaga. Mas mahalagang tingnan kung ano ang ibig sabihin nito sa purchasing power ng isang pamilya. Kung ang presyo ng mga pangunahing bilihin ay patuloy na tumataas habang hindi sumasabay ang kita, mas ramdam ng mamamayan ang bigat ng ekonomiya. Ang tunay na sukatan ay hindi lamang kung gaano kalakas o kahina ang piso, kundi kung gaano karami ang kayang mabili ng isang manggagawa gamit ang kanyang sahod.

Kaya kailangan ding pagtuunan ng pansin ng pamahalaan ang mga hakbang na makapagpapalakas sa lokal na produksyon. Kung mas maraming pagkain, materyales at produkto ang kayang gawin dito sa bansa, mas mababawasan ang ating pagdepende sa imported goods. Hindi madaling gawin ito at hindi ito agarang solusyon, ngunit mahalagang bahagi ito ng pangmatagalang proteksyon laban sa epekto ng pagbabago sa pandaigdigang ekonomiya.

Para naman sa ordinaryong pamilya, ang hamon ay kung paano pagkakasyahin ang limitadong kita sa lumalaking gastusin. Ngunit hindi maaaring ang solusyon ay palaging pagtitipid ng mamamayan. May hangganan ang pagtitipid kapag pangunahing pangangailangan na ang pinag-uusapan. Hindi maaaring habang tumataas ang gastusin ay sasabihin na lamang sa publiko na “mag-budget nang mabuti,” lalo na kung hindi naman tumataas nang sapat ang kanilang kinikita.

Sa huli, ang P62 kada dolyar ay hindi lamang kwento tungkol sa piso, dolyar at mga financial analyst. Kuwento rin ito ng pamilyang nag-iisip kung sapat pa ba ang perang hawak nila para sa isang linggong pagkain, ng manggagawang kinakalkula ang pamasahe, at ng magulang na kailangang pumili kung alin sa mga bayarin ang uunahin. Sa panahong mabigat na ang buhay, bawat dagdag na gastos ay dagdag na pasanin. Kaya ang tunay na hamon ay hindi lamang kung paano palalakasin ang piso, kundi kung paano titiyaking hindi tuluyang mabibigatan ang Pilipinong araw-araw nang nagsisikap mabuhay.

oOo

Para sa inyong katanungan, maaari po kayong mag-text sa cell# 0917-861-0106.